Przejdź do treści
InvestSmart

Kredyt i hipoteka

Wcześniejsza spłata kredytu przy sprzedaży mieszkania: kiedy bank może naliczyć opłatę?

Rekompensata za wcześniejszą spłatę kredytu hipotecznego przy sprzedaży mieszkania zależy od daty umowy, rodzaju oprocentowania i art. 40 ustawy o kredycie hipotecznym. Poproś bank o pisemne wyliczenie przed ustaleniem ceny netto.

· 7 min czytania

Prowizja za wcześniejszą spłatę kredytu hipotecznego przy sprzedaży mieszkania nie ma jednej stawki dla wszystkich. Ustawa nazywa ją rekompensatą, a to, czy bank może ją pobrać i ile, zależy od daty umowy, rodzaju oprocentowania i zapisów umowy. Ta kwota zmniejsza pieniądze, które zostaną Ci po rozliczeniu z bankiem, więc poznaj ją przed ustaleniem ceny netto. Poniżej rozdzielamy limity ustawowe od warunków umownych i pokazujemy, jakie pisemne wyliczenie uzyskać od banku.

Artykuł nie jest poradą prawną. Dotyczy ustawy z 23 marca 2017 r. o kredycie hipotecznym (Dz.U. 2017 poz. 819), która weszła w życie 22 lipca 2017 r. Przed spłatą sprawdź w ISAP brzmienie art. 39 i 40 obowiązujące w tym dniu, bo przepisy bywają zmieniane. Umowy zawarte przed lipcem 2017 r. mogą podlegać innym regułom.

Najważniejsze wnioski

  • Rekompensata to osobna należność banku za przedterminową spłatę kapitału. Nie jest prowizją za udzielenie kredytu ani kosztem sprzedaży.
  • Przy zmiennym oprocentowaniu art. 40 ustawy ogranicza rekompensatę czasowo (36 miesięcy od umowy) i kwotowo (odsetki za rok oraz 3% spłacanej kwoty). Dokładne brzmienie ustępów zweryfikuj w ISAP.
  • Przy stałym oprocentowaniu liczy się zakres art. 40 i zapisy Twojej umowy. Nie przenoś na nie limitów dla zmiennej stopy bez sprawdzenia.
  • Przed ustaleniem ceny netto poproś bank pisemnie o wyliczenie na planowaną datę spłaty, z rekompensatą w osobnym wierszu.

Prowizja za wcześniejszą spłatę kredytu hipotecznego przy sprzedaży mieszkania: czy bank może ją pobrać?

Może, ale nie zawsze i nie w dowolnej wysokości. O tym, czy rekompensata się należy, decydują data umowy, rodzaj oprocentowania, upływ okresu z ustawy lub umowy oraz jej zapisy. Sama sprzedaż mieszkania tych zasad nie zmienia.

Rekompensata to kwota, której bank może żądać za spłatę kapitału przed terminem. Nie jest opłatą za sprzedaż nieruchomości. Powstaje tylko wtedy, gdy spłata mieści się w warunkach ustawy i umowy. Jeśli ich nie spełnia, bank rekompensaty nie naliczy.

Jakie limity rekompensaty wynikają z ustawy przy zmiennym oprocentowaniu?

Przy zmiennej stopie art. 40 ustawy o kredycie hipotecznym wiąże rekompensatę z okresem 36 miesięcy od zawarcia umowy i ogranicza jej wysokość. Poniżej opis warunków; numery ustępów i dokładne brzmienie sprawdź w tekście ustawy w ISAP.

  • Termin: rekompensata wchodzi w grę tylko przy spłacie w ciągu 36 miesięcy od zawarcia umowy.
  • Limit odsetkowy: nie może przekroczyć odsetek od spłacanej kwoty za rok.
  • Limit procentowy: nie może przekroczyć 3% spłacanej kwoty.
  • Koszty banku: ustawa wiąże rekompensatę także z kosztami, jakie bank faktycznie ponosi w związku ze spłatą. Bank nie może więc po prostu doliczyć pułapu.

To pułapy, a nie gotowe stawki. Bank może naliczyć mniej, a obowiązuje zawsze niższy z limitów.

Czy przy stałym oprocentowaniu obowiązują inne zasady?

Tak, przy stałej stopie trzeba sprawdzić osobno zakres art. 40 oraz umowę. Okres stałego oprocentowania jest w umowie określony, a rekompensata może dotyczyć spłaty w tym okresie. Nie zakładaj, że 36 miesięcy i limity dla zmiennej stopy zadziałają tak samo.

Element Oprocentowanie zmienne Oprocentowanie stałe
Podstawa Art. 40 ustawy, limity czasowe i kwotowe Art. 40 ustawy oraz zapisy umowy
Co sprawdzić Datę umowy i liczbę miesięcy do dnia spłaty Do kiedy trwa stała stopa i co umowa mówi o spłacie
Typowy błąd Liczenie od daty uruchomienia, nie zawarcia umowy Przeniesienie limitów dla zmiennej stopy

Wiele umów łączy oba rozwiązania: kilka lat stałej stopy, potem zmienna. Wtedy decyduje dzień spłaty. Gdy nie wiesz, która reguła obowiązuje, poproś bank o wskazanie podstawy na piśmie albo pokaż umowę radcy prawnemu lub adwokatowi.

Czym różni się rekompensata od prowizji i innych kosztów?

Rekompensata dotyczy przedterminowej spłaty kapitału, prowizja to opłata za udzielenie kredytu, a koszty transakcji to wydatki sprzedaży, nie kredytu. Każda pozycja ma inną podstawę i powinna trafić do osobnego wiersza rozliczenia.

Art. 39 ustawy przyznaje przy wcześniejszej spłacie prawo do obniżenia całkowitego kosztu kredytu o koszty dotyczące okresu, o który skrócono umowę. Ta regulacja ma granice: nie obejmuje odsetek za czas do dnia spłaty ani rekompensaty. To, czy i w jakiej części zwrot dotyczy konkretnej prowizji, zależy od jej charakteru w umowie i od wyliczenia banku, więc poproś o rozbicie.

Pozycja Czym jest Gdzie szukać podstawy
Rekompensata Należność banku za przedterminową spłatę Art. 40 ustawy i umowa
Prowizja za udzielenie kredytu Opłata za uruchomienie kredytu Umowa; ewentualne obniżenie kosztu: art. 39
Odsetki Należność za czas korzystania z kapitału do dnia spłaty Umowa i saldo z banku
Notariusz, wykreślenie hipoteki Koszty sprzedaży Taksa notarialna, opłaty sądowe

Jeśli w wyliczeniu widzisz jedną zbiorczą kwotę, poproś o rozbicie na wiersze.

Jak poprosić bank o wyliczenie przed ustaleniem ceny netto?

Poproś bank pisemnie o zaświadczenie z saldem i wyliczeniem rekompensaty na konkretną datę spłaty. Dokument powinien pokazywać kapitał, odsetki i rekompensatę w osobnych wierszach. Termin odpowiedzi banku sprawdź w umowie i regulaminie.

  1. Ustal planowaną datę aktu i wpisz ją w prośbie.
  2. Poproś o rozbicie: kapitał, odsetki, rekompensata, inne pozycje.
  3. Sprawdź, czy bank wskazuje podstawę naliczenia i datę zawarcia umowy.
  4. Porównaj wynik z art. 40 (zmienna stopa) lub z zapisami umowy (stała stopa).
  5. Dopiero wtedy wpisz kwotę do rozliczenia z kupującym.

Jak uzyskać saldo i warunki spłaty, opisujemy w poradniku Sprzedajesz mieszkanie z kredytem? Jak uzyskać saldo i warunki spłaty z banku.

Czy mogę spłacić kredyt przed aktem, a hipotekę wykreślić później?

Możesz, ale rekompensatę i odsetki wyliczy bank na dzień spłaty, nie na dzień aktu. Hipotekę wykreśla się po spłacie, na podstawie dokumentów od banku. Kolejność spłaty i aktu uzgodnij z bankiem i notariuszem, bo praktyka różni się między instytucjami.

  • Spłata przed aktem z własnych środków: koszty spłaty ponosisz od razu, a sprzedaż może się opóźnić.
  • Spłata z ceny przy akcie: część ceny trafia do banku. W praktyce banki często chcą wcześniej znać kwotę do spłaty, ale zasady ustala konkretny bank.

Wpisy w księdze wieczystej sprawdzisz w systemie ksiąg wieczystych. Gdy kredyt przekracza wartość mieszkania, zobacz co ustalić z bankiem, gdy kredyt jest wyższy niż wartość mieszkania.

Przykład: jak rekompensata wpływa na cenę netto?

Cena netto to cena sprzedaży minus kapitał, odsetki, rekompensata i inne pozycje z wyliczenia banku. Liczby poniżej są hipotetyczne i nie odzwierciedlają Twojej umowy. Zakładamy zmienną stopę, spłatę w 20. miesiącu od zawarcia umowy i kapitał 300 000 zł.

Limit procentowy to 3% × 300 000 zł = 9 000 zł. Limit odsetkowy zależy od oprocentowania: przy założonych 7% rocznie odsetki za rok od 300 000 zł to 21 000 zł. Niższy jest więc limit procentowy, 9 000 zł. Załóżmy, że bank wylicza 3 000 zł, czyli mieści się w obu pułapach.

Pozycja Kwota (zł)
Cena sprzedaży 500 000
Kapitał do spłaty −300 000
Odsetki do dnia spłaty −1 200
Rekompensata (z wyliczenia banku) −3 000
Pozostałe pozycje z wyliczenia −500
Kwota przed kosztami transakcji 195 300

Przy zmianie daty aktu zmienią się odsetki, a rekompensata może wypaść poza okres z ustawy. Dlatego wyliczenie ma dotyczyć konkretnego dnia. Jeśli mieszkanie jest obciążone kredytem, zobacz też skup mieszkań z hipoteką jako jedną z opcji oraz porównanie sprzedaży samodzielnej, przez pośrednika i do skupu.

Jakie błędy popełniają właściciele przy rozliczeniu rekompensaty?

Najczęściej opierają się na ustnej informacji, mylą rekompensatę z prowizją i zakładają jeden procent dla wszystkich kredytów. Każdy z tych błędów da się naprawić przed podpisaniem umowy przedwstępnej.

  • Cena netto z ustnej informacji. Poproś o pisemne wyliczenie na datę spłaty.
  • Rekompensata i prowizja w jednym wierszu. Rozdziel je w rozliczeniu.
  • Limity zmiennej stopy zastosowane do stałej. Sprawdź rodzaj oprocentowania w dniu spłaty.
  • Pominięte koszty notariusza i wykreślenia hipoteki. Spisz je przed aktem.
  • Przepisy z drugiej ręki. Sprawdź aktualny tekst w ISAP.

Kiedy potrzebny jest prawnik, notariusz lub doradca kredytowy?

Prawnik lub doradca przyda się, gdy bank nie podaje wyliczenia, kwota budzi wątpliwości albo masz stałą stopę i nie wiesz, jakie zasady obowiązują. Notariusz dopilnuje formalności aktu, ale nie oceni zgodności rekompensaty z umową kredytową.

  • Bank nie wydaje wyliczenia mimo prośby na piśmie.
  • Kwota różni się od tego, co wynika z umowy i art. 40.
  • Nieruchomość jest zajęta przez komornika. Zobacz co dzieje się przed licytacją.
  • Dochodzi do sporu z bankiem, który ocenią adwokat lub radca prawny.

Najczęściej zadawane pytania

Czy bank musi wydać wyliczenie rekompensaty na piśmie?

Poproś o nie pisemnie i wskaż datę spłaty. Termin i zakres obowiązku banku sprawdź w umowie, regulaminie i przepisach. Jeśli bank zwleka lub odmawia, zgłoś to na piśmie i rozważ konsultację z prawnikiem.

Czy rekompensata obowiązuje przy każdym kredycie hipotecznym?

Nie. Przy zmiennej stopie ustawa wiąże ją z okresem 36 miesięcy od zawarcia umowy, a przy stałej liczy się art. 40 i zapisy umowy. Umowy sprzed lipca 2017 r. mogą podlegać innym przepisom, więc ustal datę swojej umowy.

Czy prowizja za udzielenie kredytu wraca przy wcześniejszej spłacie?

Nie ma jednej odpowiedzi. Art. 39 ustawy obniża całkowity koszt kredytu o koszty dotyczące skróconego okresu, ale to, czy obejmuje to Twoją prowizję, zależy od umowy i wyliczenia. Poproś bank o rozbicie pozycji.

Czy kupujący płaci rekompensatę za mnie?

Nie wprost. Rekompensata jest należnością z Twojego kredytu i pomniejsza kwotę, którą dostajesz ze sprzedaży. Kupujący płaci uzgodnioną cenę, a bank odbiera swoją część z niej.

Co zrobić, gdy kwota z banku różni się od tego, co wynika z umowy?

Zgłoś rozbieżność bankowi na piśmie i poproś o wskazanie podstawy naliczenia. Jeśli odpowiedź Cię nie przekonuje, pokaż dokumenty adwokatowi lub radcy prawnemu. Nie podpisuj aktu, dopóki kwota do spłaty nie jest potwierdzona.

Co dalej

Prowizja za wcześniejszą spłatę kredytu hipotecznego przy sprzedaży mieszkania to rekompensata, której dopuszczalność i wysokość zależą od daty umowy, rodzaju oprocentowania i art. 40 ustawy. Poproś bank o pisemne wyliczenie na datę spłaty, rozdziel rekompensatę od pozostałych pozycji i dopiero wtedy ustal cenę netto.

Gdy chcesz porównać różne drogi sprzedaży, możesz skorzystać z bezpłatnej wyceny Twojej nieruchomości. Jest niezobowiązująca, a ofertę zestawisz z kwotą, jaka zostanie Ci po rozliczeniu z bankiem.

Więcej z kategorii Kredyt i hipoteka

Sprawdź, ile możesz dostać za swoją nieruchomość

Bezpłatna, niezobowiązująca propozycja ceny. Bez prowizji, bez presji, bez ukrytych kosztów.

Zadzwoń Wycena